Staat er in jouw vaststellingsovereenkomst een relatiebeding, of wil je werkgever dit beding alsnog opnemen? Dan is het verstandig om precies te weten waar je aan toe bent. Een relatiebeding kan na je ontslag namelijk vergaande gevolgen hebben voor je vrijheid op de arbeidsmarkt. In dit artikel lees je wat een relatiebeding inhoudt, wanneer het geldig is en hoe je tijdens de onderhandelingen over een Vaststellingsovereenkomst het beste kunt handelen.
Wat is een relatiebeding precies
Een relatiebeding is een afspraak in de arbeidsovereenkomst waarbij je als werknemer wordt verboden om na het einde van je dienstverband zakelijke contacten te onderhouden met relaties van je (voormalige) werkgever. Denk daarbij aan klanten, leveranciers of andere vaste zakenpartners. Het doel is te voorkomen dat jij het opgebouwde netwerk van je werkgever na vertrek voor eigen voordeel of voor een nieuwe werkgever inzet.
Het relatiebeding is minder vergaand dan een concurrentiebeding: je mag in principe wél bij een concurrent in dienst treden, zolang je maar geen contact onderhoudt met de aangewezen relaties. Toch kunnen sommige relatiebedingen zo breed zijn geformuleerd dat ze in de praktijk bijna net zo beperkend uitwerken.
Juridische basis en geldigheidsvoorwaarden
Voor het relatiebeding bestaat geen apart wetsartikel. In de rechtspraak wordt het beschouwd als een bijzondere vorm van een concurrentiebeding, waardoor het valt onder artikel 7:653 BW. Dat betekent dat de volgende voorwaarden gelden voor geldigheid:
- Het beding moet schriftelijk zijn overeengekomen met een meerderjarige werknemer.
- Bij een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd volstaat in de meeste gevallen een duidelijke schriftelijke vastlegging.
- Bij een tijdelijk contract is een relatiebeding alleen toegestaan als de werkgever schriftelijk en concreet motiveert dat zwaarwegende bedrijfs- of dienstbelangen dit vereisen. Ontbreekt die motivering, dan is het beding nietig.
- De formulering moet redelijk en proportioneel zijn: een te ruim geformuleerd beding waarbij de werknemer niet eens kan weten wie er allemaal onder ‘relaties’ valt, kan door de rechter worden gematigd of gedeeltelijk geschorst.
Recente rechtspraak bevestigt dit: een kantonrechter schorsde in 2025 een relatiebeding gedeeltelijk, omdat de werknemer praktisch onmogelijk kon weten welke relaties van een werkgever met meerdere vestigingen verspreid over Nederland onder het beding vielen.
Wat verandert er als er een VSO wordt gesloten
Bij een ontslag met wederzijds goedvinden speelt het relatiebeding een bijzondere rol. Er zijn grofweg drie situaties mogelijk: het beding blijft ongewijzigd gelden, het wordt in de VSO uitdrukkelijk beperkt of geschrapt, of er ontstaat onduidelijkheid door een finale-kwijtingsclausule.
Bijzonder aandachtspunt is de situatie waarin een relatiebeding in de arbeidsovereenkomst mogelijk (deels) nietig was, maar toch opnieuw in de VSO wordt opgenomen. Door dat beding expliciet in de vaststellingsovereenkomst te zetten en ermee in te stemmen, kan het alsnog rechtsgeldig worden. De rechter kan oordelen dat jij het beding opnieuw bent overeengekomen, ook als het in de oorspronkelijke arbeidsovereenkomst niet geldig was. Dat geldt zelfs bij tijdelijke contracten waarbij een relatiebeding eigenlijk niet is toegestaan.
Staat er een finale-kwijtingsclausule in de VSO maar wordt het relatiebeding daarin niet uitdrukkelijk gehandhaafd? Dan kan dit in jouw voordeel werken, al kijkt de rechter altijd naar de bedoeling van beide partijen. Conclusie: laat dit nooit aan het toeval over.
Plan een vrijblijvend gesprek en ontdek wat we voor je kunnen betekenen.
Plan een gesprekGevolgen van overtreding
Houd je je niet aan een geldig relatiebeding, dan kan dat flinke financiële gevolgen hebben. Aan een relatiebeding is doorgaans een boetebeding gekoppeld. Die boete moet wel redelijk zijn: is de boete buitensporig hoog, dan kan de rechter haar matigen. Toch blijft het risico reëel dat je bij overtreding een aanzienlijk bedrag moet betalen. Bovendien kan je ex-werkgever via een kort geding nakoming van het beding eisen.
Zelfs als het relatiebeding volledig is vervallen in de VSO, ben je overigens niet volledig vrij. Structureel en doelbewust klanten van je voormalige werkgever benaderen om hem te benadelen, kan nog steeds worden aangemerkt als onrechtmatige concurrentie op grond van de wet.
Hoe onderhandel je over het relatiebeding in de VSO
De onderhandeling over de vaststellingsovereenkomst is het juiste moment om het relatiebeding aan te pakken. Praktische tips:
- Controleer eerst de arbeidsovereenkomst: is het relatiebeding daarin wel rechtsgeldig tot stand gekomen? Bij een tijdelijk contract zonder geldige motivering kan het beding al nietig zijn.
- Vraag om een relatielijst: vraag de werkgever uitdrukkelijk om een lijst met de relaties die onder het beding vallen. Zo weet je precies waar je aan toe bent en beperk je het risico op een te breed beding.
- Onderhandel over schrapping: had je geen relatiebeding in je contract, wees dan extra alert als de werkgever dit alsnog in de VSO wil opnemen. Je onderhandelingspositie is dan sterk.
- Leg afspraken altijd schriftelijk vast: mondeling overeengekomen beperkingen of uitzonderingen zijn juridisch waardeloos. Zorg dat alle afspraken in de tekst van de VSO staan.
- Let op de duur en reikwijdte: een relatiebeding van meer dan een jaar of voor een onafzienbare kring van relaties is gemakkelijker aan te vechten dan een beding met een duidelijke, beperkte omvang.
- Laat je bijstaan vóór ondertekening: eenmaal getekend, ben je in beginsel gebonden. Juridisch advies vooraf kost veel minder dan een procedure achteraf.
Wanneer kan de rechter ingrijpen
Ook na ondertekening van een VSO staat niet alles definitief vast. Een rechter kan een relatiebeding geheel of gedeeltelijk vernietigen als de werkgever geen zwaarwegend belang kan aantonen, of als de werknemer door het beding onredelijk wordt benadeeld. Verder geldt dat als het eindigen van de arbeidsovereenkomst het gevolg is van ernstig verwijtbaar handelen van de werkgever, hij in beginsel geen rechten kan ontlenen aan het relatiebeding. Laat je situatie altijd beoordelen door een specialist om te weten wat jouw kansen zijn.
Waarom Arbeidsjurist Eindhoven
Bij Arbeidsjurist Eindhoven kennen we de lokale arbeidsmarkt en weten we wat er speelt als jij in de regio Eindhoven of Brabant een VSO ontvangt met een relatiebeding. We beoordelen kritisch of het beding überhaupt geldig is, helpen je onderhandelen over betere voorwaarden en zorgen dat je met een gerust hart tekent. Neem vrijblijvend contact met ons op voor een eerste gesprek — zodat jij weet waar je aan toe bent, vóórdat je je handtekening zet.
Veelgestelde vragen
Geldt een relatiebeding uit mijn arbeidsovereenkomst automatisch door in mijn VSO?
Niet automatisch. Bij een vaststellingsovereenkomst moet uitdrukkelijk worden vermeld of het relatiebeding van kracht blijft. Staat er een finale-kwijtingsclausule in de VSO zonder dat het relatiebeding daarin wordt bevestigd, dan kan dit ertoe leiden dat het beding vervalt. Omgekeerd kan een oorspronkelijk nietig relatiebeding juist opnieuw geldig worden als het expliciet in de VSO wordt opgenomen. Laat dit altijd beoordelen door een arbeidsrechtjurist.
Kan mijn werkgever een relatiebeding in de VSO opnemen als dat niet in mijn contract stond?
Ja, dat kan. Als de werkgever een relatiebeding alsnog in de vaststellingsovereenkomst opneemt en jij tekent zonder bezwaar te maken, kan de rechter oordelen dat je hier vrijwillig mee hebt ingestemd. Heb je geen relatiebeding in je arbeidsovereenkomst, dan is jouw onderhandelingspositie sterk: je kunt weigeren dit beding te accepteren of er aanvullende voorwaarden aan verbinden.
Wat zijn de gevolgen als ik het relatiebeding overtreed na ondertekening van de VSO?
Bij overtreding van een geldig relatiebeding kan je voormalige werkgever via de rechter nakoming eisen én een contractuele boete claimen. Die boete moet redelijk zijn; een buitensporig hoge boete kan de rechter verlagen. Bovendien kan de werkgever in kort geding een verbod vorderen op het verdere contact met zijn relaties. Zorg dus dat je precies weet welke verplichtingen je aangaat vóórdat je de VSO ondertekent.
Kan ik een relatiebeding in de VSO nog aanvechten na ondertekening?
In bepaalde gevallen wel. Je kunt de kantonrechter vragen het beding geheel of gedeeltelijk te vernietigen, bijvoorbeeld als het beding te ruim is geformuleerd, als de werkgever geen zwaarwegend belang kan aantonen of als jij door het beding onredelijk wordt benadeeld. Ook als de beëindiging van het dienstverband het gevolg is van ernstig verwijtbaar handelen van de werkgever, vervalt in principe zijn beroep op het beding. Raadpleeg hiervoor een arbeidsrechtjurist.
Verschilt een relatiebeding van een concurrentiebeding?
Ja. Een concurrentiebeding verbiedt je om na je ontslag bij een concurrent in dienst te treden of als zelfstandige concurrerende activiteiten te ontplooien. Een relatiebeding is beperkter van opzet: je mag wel bij een concurrent werken, maar je mag geen zakelijke contacten onderhouden met de aangewezen relaties van je voormalige werkgever, zoals klanten of leveranciers. In de praktijk kunnen uitgebreide relatiebedingen echter bijna net zo beperkend zijn als een concurrentiebeding.
We denken graag met je mee. Voor advies op maat voor jouw situatie gaan we graag met je in gesprek. Aan de inhoud van deze pagina kunnen geen rechten worden ontleend en er kunnen onjuistheden in voorkomen.
